Resuscytacja dzieci i niemowląt w 2025 roku – co zmieniły nowe wytyczne ERC?

Nagłe zatrzymanie krążenia u dziecka to jedna z najbardziej stresujących sytuacji, z jaką może spotkać się rodzic, nauczyciel czy opiekun. Choć zdarza się znacznie rzadziej niż u osób dorosłych, wymaga natychmiastowej reakcji. W takich przypadkach liczy się każda sekunda, a prawidłowo rozpoczęta resuscytacja krążeniowo-oddechowa (RKO) może znacząco zwiększyć szanse dziecka na przeżycie.

Europejska Rada Resuscytacji (European Resuscitation Council – ERC) w 2025 roku opublikowała zaktualizowane wytyczne dotyczące postępowania w nagłym zatrzymaniu krążenia u dzieci. Choć podstawowe zasady pozostają niezmienne, pojawiły się istotne doprecyzowania dotyczące techniki wykonywania uciśnięć klatki piersiowej oraz prowadzenia resuscytacji przez świadków zdarzenia.

Dlaczego resuscytacja dzieci różni się od resuscytacji dorosłych?

Najważniejszą różnicą jest przyczyna zatrzymania krążenia. U osób dorosłych najczęściej dochodzi do niego z powodu chorób serca. U dzieci natomiast zatrzymanie krążenia zwykle jest następstwem niewydolności oddechowej i postępującego niedotlenienia.

To właśnie dlatego w resuscytacji pediatrycznej tak duże znaczenie mają oddechy ratownicze. Samo uciskanie klatki piersiowej jest lepsze niż brak jakiejkolwiek pomocy, jednak połączenie uciśnięć z oddechami zdecydowanie zwiększa skuteczność działań ratowniczych.

Pierwszy krok – pięć oddechów ratowniczych

Jedną z charakterystycznych cech resuscytacji dzieci jest rozpoczęcie działań od wykonania pięciu oddechów ratowniczych.

Po upewnieniu się, że dziecko jest nieprzytomne i nie oddycha prawidłowo, należy:

• wezwać pomoc lub poprosić o to inną osobę,
• udrożnić drogi oddechowe,
• wykonać 5 spokojnych, skutecznych oddechów ratowniczych.

Każdy oddech powinien trwać około jednej sekundy i powodować widoczne uniesienie klatki piersiowej. Jeśli pierwszy oddech nie jest skuteczny, należy ponownie udrożnić drogi oddechowe i spróbować jeszcze raz.

Ile uciśnięć i ile oddechów?

Po wykonaniu pięciu oddechów rozpoczynamy właściwą resuscytację.

Aktualne wytyczne ERC 2025 zalecają dwa schematy postępowania.

15 : 2 – standard pediatryczny

Osoby przeszkolone w udzielaniu pierwszej pomocy dzieciom powinny prowadzić resuscytację według schematu:

15 uciśnięć klatki piersiowej i 2 oddechy ratownicze.

Jest to obecnie podstawowy schemat resuscytacji dzieci i niemowląt rekomendowany przez Europejską Radę Resuscytacji.

30 : 2 – dla osób nieprzeszkolonych

Jeżeli świadek zdarzenia zna jedynie zasady resuscytacji osób dorosłych lub otrzymuje telefoniczne instrukcje od dyspozytora medycznego, dopuszczalne jest prowadzenie resuscytacji w schemacie:

30 uciśnięć i 2 oddechy.

Najważniejsze jest bowiem szybkie rozpoczęcie działań. Nie należy rezygnować z pomocy tylko dlatego, że nie pamiętamy wszystkich szczegółów dotyczących resuscytacji pediatrycznej.

Nowość w wytycznych 2025 – zmiana techniki uciśnięć u niemowląt

Jedną z najważniejszych zmian w najnowszych wytycznych jest sposób wykonywania uciśnięć klatki piersiowej u niemowląt.

Przez wiele lat podczas resuscytacji prowadzonej przez jednego ratownika uczono wykonywania uciśnięć dwoma palcami. Najnowsze badania wykazały jednak, że taka technika często nie pozwala uzyskać odpowiedniej głębokości oraz jakości uciśnięć.

Dlatego obecnie zalecaną metodą jest wykonywanie uciśnięć techniką dwóch kciuków obejmujących klatkę piersiową obiema dłońmi (two-thumb encircling hands technique), nawet jeśli pomoc prowadzi tylko jedna osoba.

Jeżeli z przyczyn anatomicznych objęcie klatki piersiowej nie jest możliwe, dopuszcza się wykonywanie uciśnięć nasadą jednej dłoni.

Zmiana ta ma poprawić skuteczność resuscytacji i zapewnić lepszy przepływ krwi podczas uciskania serca.

Jak prawidłowo wykonywać uciśnięcia?

Niezależnie od wieku dziecka obowiązuje kilka podstawowych zasad:

• częstość uciśnięć powinna wynosić 100–120 na minutę,
• głębokość uciśnięć powinna odpowiadać około 1/3 wymiaru przednio-tylnego klatki piersiowej,
• po każdym uciśnięciu należy pozwolić klatce piersiowej całkowicie się rozprężyć,
• przerwy pomiędzy uciśnięciami powinny być jak najkrótsze.

To właśnie jakość uciśnięć ma ogromny wpływ na skuteczność całej resuscytacji.

Kiedy użyć AED?

Jeżeli w pobliżu znajduje się automatyczny defibrylator zewnętrzny (AED), należy użyć go jak najszybciej.

W pierwszej kolejności warto zastosować elektrody pediatryczne, jednak ich brak nie powinien opóźniać działania. Aktualne wytyczne podkreślają, że użycie standardowych elektrod jest bezpieczniejsze niż rezygnacja z defibrylacji.

AED sam analizuje rytm serca i wydaje polecenia głosowe, dzięki czemu może być bezpiecznie używany również przez osoby bez wykształcenia medycznego.

Dlaczego warto znać nowe wytyczne?

Większość zatrzymań krążenia u dzieci ma miejsce w domu, a pierwszym świadkiem zdarzenia jest rodzic lub opiekun. To właśnie od jego reakcji często zależy dalszy los dziecka.

Nowe wytyczne ERC 2025 pokazują, że nawet niewielkie zmiany techniczne – takie jak stosowanie techniki dwóch kciuków zamiast dwóch palców u niemowląt – mogą przełożyć się na większą skuteczność resuscytacji.

Dlatego warto regularnie odświeżać swoją wiedzę oraz uczestniczyć w praktycznych szkoleniach z pierwszej pomocy. Umiejętności zdobyte podczas ćwiczeń zwiększają pewność działania i pozwalają szybciej podjąć właściwe decyzje w sytuacji zagrożenia życia.

Podsumowanie

Aktualizacja wytycznych ERC 2025 nie zmienia podstawowych zasad resuscytacji dzieci, ale dopracowuje elementy mające największy wpływ na jej skuteczność. Nadal resuscytację rozpoczynamy od pięciu oddechów ratowniczych, a następnie prowadzimy ją w schemacie 15 uciśnięć i 2 oddechy u osób przeszkolonych lub 30 uciśnięć i 2 oddechy u osób nieprzeszkolonych. Najważniejszą zmianą jest rekomendacja wykonywania uciśnięć u niemowląt techniką dwóch kciuków obejmujących klatkę piersiową, która zapewnia lepszą jakość ucisków niż stosowana wcześniej technika dwóch palców.

Znajomość aktualnych wytycznych i regularne ćwiczenie umiejętności praktycznych sprawiają, że w sytuacji zagrożenia życia można działać szybciej, skuteczniej i z większą pewnością.